Fietsvakanties naar Spitsbergen of Moskou liggen binnen handbereik. Foto: Jolien van Gaalen.
Fietsvakanties naar Spitsbergen of Moskou liggen binnen handbereik. Foto: Jolien van Gaalen. (Foto: )

Op de fiets van Siberië naar Marokko

  Historie

door Floor Looy

Nu vliegvakanties om milieuredenen verdacht zijn, is het goed om te weten dat fietsvakanties naar Moskou of Spitsbergen binnen handbereik liggen. Op de fiets naar Amerika of Turkije? Geen probleem. Al die bestemmingen liggen namelijk in eigen land.

Zo ingewikkeld is het niet. Amerika is de naam van een buurtschap in de gemeente Noordenveld (Drenthe). Marokko ligt bij Coevorden en Siberië in de Peel. Er is ook een America (ditmaal met een c) in Limburg. Waar de naam precies vandaan komt, is niet meer te achterhalen. Mogelijk is er een verband met 'erica' (hei), misschien is er ook wel een link met het werelddeel Amerika. Dat is het mysterieuze van veel plaatsnamen: waar de herkomst en betekenis is niet altijd zo duidelijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor het gehucht Spitsbergen op de grens van het Groningse Sappemeer en Zuidbroek. Van Moskou in Friesland wordt gezegd dat het een speelse verwijzing is naar het nabij gelegen buurtschap Petersburg.

As je op een verjaardagsfeestje interessant wil doen, kun je terloops opmerken dat je onlangs in Polen (buurtschap bij Delfzijl), Frankrijk (Harderwijk), Marokko of Turkije (Zeeuws-Vlaanderen) was en dat het je totaal geen moeite kostte je daar verstaanbaar te maken. Veel plaatsnamen zijn lang geleden door de bewoners zelf bedacht om duidelijk te kunnen maken waar ze vandaan kwamen. 'Waar woon jij dan?' 'Bij de dam in het riviertje de Rotte, Rotterdam dus.' De bewoners van Muggenbeet in de Kop van Overijssel verwezen zo naar een plek bij een watertje met veel muggen. Markelo duidt op een 'lo' (bos) dat als 'marc' (afscheiding) diende. Dijkerhoek is van oorsprong een nederzetting aan een hoek van de Holterdijk, terwijl de naam Holten gebaseerd is op 'holt', een Oudnederlands woord voor hout. De naam Rijssen houdt waarschijnlijk verband met het Oudnederlandse woord 'rijs' of 'ries' dat takkenbos betekent. Deventer heette vroeger Daventria, mogelijk een afgeleide van Davo. Maar of hierachter een Saksische krijgsheer of een Engelse zendeling schuil gaat, is onbekend.

Recent zijn nogal wat plaatsen samengevoegd. Dat heeft geresulteerd in combinatienamen als Rijssen-Holten en Hardinxveld-Giessendam. Maar ook in 'fantasienamen' als Hof van Twente, Twenterand en Zwartewaterland. Het is wel jammer dat de oude plaatsnamen die erachter schuil gaan, steeds minder gebruikt worden. En wat we niet gebruiken, verdwijnt uit het spraakgebruik, zoals dat ook met oude beroepen als scharensliep en melkboer is gebeurd.

Wereldtijdpad
Deze rubriek koppelt actuele en historische gebeurtenissen van Rijssen-Holten aan teksten die langs het Wereldtijdpad staan. Het Wereldtijdpad is een wandelroute van vijftig kilometer tussen Rijssen en Holten.

Het is tegelijk 's werelds grootste tijdlijn. Langs het pad staat namelijk voor elk jaar van de jaartelling een paaltje met jaartal en een kleine informatiekubus met gebeurtenissen uit het betreffende jaar.
Gebeurtenissen uit onze regio, Nederland, Europa en de rest van de wereld. Themawandelingen maken een selectie uit die gebeurtenissen (beschrijving te downloaden van wereldtijdpad.nl) Aan een aantal plaatjes zijn QR-codes bevestigd.

Door die te scannen zie je een filmpje over een gebeurtenis die op de kubus is vermeld. Het Wereldtijdpad is opgedeeld in negen rondwandelingen van 4 tot 10 kilometer. Wandelaars hebben onderweg via hun smartphone toegang tot wandelkaartjes, themawandelingen, foto's en filmpjes

Meer berichten