Roken was tot 1592 een onbekend fenomeen voor Europeanen, maar werd na introductie al gauw populair bij het volk. Afbeelding: Floor Looy.
Roken was tot 1592 een onbekend fenomeen voor Europeanen, maar werd na introductie al gauw populair bij het volk. Afbeelding: Floor Looy. (Foto: Floor Looy)

Toen roken nog gezond was

  Historie

door Floor Looy

Onlangs sloot de staatssecretaris van Volksgezondheid een Nationaal Preventieakkoord dat onder meer roken moet tegengaan. Nog niet zo heel lang geleden was het verzamelen van sigarenbandjes populair en mocht je in treinen, vliegtuigen en klaslokalen gewoon roken. Op veel salontafels stond een beker met sigaretten als teken van gastvrijheid.

'Een tevreden roker is geen onruststoker', was jarenlang de slogan van de tabaksfabrikanten. Roken was 'stoer'. Vader, lurkend aan z'n pijpje bij de kolenhaard. Het was een toonbeeld van rust en gezelligheid. Roken was toen vooral een mannen-'dingetje'. Er werden zelfs rookwedstrijden gehouden. Tot 6 november 1592 was tabak voor Europeanen een onbekend fenomeen. Op die dag stuurde Columbus, die na een avontuurlijke reis bij de Bahama's voor anker ging, twee van zijn mensen op verkenning uit. Rodrigo de Jerez en Luis de Torres gingen aan wal en kwamen even later met een verbazingwekkend verhaal terug. Ze hadden 'inboorlingen' gezien die aan in brand gestoken bladeren zogen en daar kennelijk plezier aan beleefden. Niet veel later werd tabak in Europa geïntroduceerd. In het begin was roken alleen voor heren in de hogere kringen weggelegd vanwege de hoge prijs. Al gauw ontdekte ook het 'gewone volk' de geneugten van tabak. Slecht voor de gezondheid? Integendeel, artsen schreven het voor als middel tegen verkoudheid, reuma, koorts, slangenbeten, zweren en – jawel - geslachtsziekten. Vond men roken dan helemaal niet gevaarlijk? Langs het Wereldtijdpad is te lezen dat in 1881 in Holten de volgende maatregel van kracht werd: 'Pijprokers mogen alleen op straat roken wanneer hun pijpje met een dopje is afgedekt om het brandgevaar in te perken.' Een halve eeuw daarvoor waren bij de grote dorpsbrand nog meer dan vijftig woningen in vlammen opgegaan. De schrik zat er nog goed in. Onder het motto 'dat nooit weer' bepaalde de gemeente in 1881 ook dat voortaan alleen nog huizen met dakpannen of leien gebouwd mochten worden.

De tijden zijn veranderd. Wie nu het roken (nog) niet kan laten, treft op rookwaren alarmerende waarschuwingen en foto's die een afschrikwekkende werking beogen. Dit is wellicht de voorbode voor een algeheel rookverbod. Of het zal helpen? Het verbod op de productie en verkoop van alcohol in de VS - de 'drooglegging' - in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw heeft vooral criminelen voordeel opgeleverd. Nu al worden in ons land regelmatig clandestiene sigarettenfabriekjes opgerold. De staatssecretaris wacht nog een zware taak…

Wereldtijdpad
Deze rubriek koppelt actuele en historische gebeurtenissen van Rijssen-Holten aan teksten die langs het Wereldtijdpad staan. Het Wereldtijdpad is een wandelroute van vijftig kilometer tussen Rijssen en Holten.

Het is tegelijk 's werelds grootste tijdlijn. Langs het pad staat namelijk voor elk jaar van de jaartelling een paaltje met jaartal en een kleine informatiekubus met gebeurtenissen uit het betreffende jaar.Gebeurtenissen uit onze regio, Nederland, Europa en de rest van de wereld. Themawandelingen maken een selectie uit die gebeurtenissen (beschrijving te downloaden van de website) Aan een aantal plaatjes zijn QR-codes bevestigd.

Door die te scannen zie je een filmpje over een gebeurtenis die op de kubus is vermeld. Het Wereldtijdpad is opgedeeld in negen rondwandelingen van 4 tot 10 kilometer. Wandelaars hebben onderweg via hun smartphone toegang tot wandelkaartjes, themawandelingen, foto's en filmpjes (wtpmobiel.nl).

Meer berichten