RIJSSEN - Luchtfoto van havezate de Oosterhof vanuit het noord-oosten. De L-vorm van het hoofdgebouw is goed te zien.
RIJSSEN - Luchtfoto van havezate de Oosterhof vanuit het noord-oosten. De L-vorm van het hoofdgebouw is goed te zien. (Foto: Albert Speelman)

Havezate in zes fasen gebouwd

Uit bouwhistorisch onderzoek blijkt dat havezate de Oosterhof een lange historie heeft en de huidige L-vorm in zes bouwfasen tot stand is gekomen. Het onderzoek werd uitgevoerd door bouwhistoricus Anja Hesselink. Zij werkt bij de monumentenafdeling van de gemeente Enschede en bij Bureau A1 Bouwhistorie.

Rijssens Museum

RIJSSEN - Hesselink koos havezate de Oosterhof als object voor haar afstudeeronderzoek Bouwhistorie en Restauratie aan de Hogeschool Utrecht.

Het onderzoek werd eind vorig jaar verricht en de uitkomsten zijn onlangs gepresenteerd in het Rijssens Museum.

Hesselink heeft zich bij haar onderzoek niet gericht op de respectieve adellijke families die de havezate hebben bewoond, maar zuiver op de bouwkundige aspecten van dit rijksmonument.

Vanaf eind vijftiende eeuw is er sprake van bewoning van de havezate.

Het westelijke deel van de havezate boven de eerste twee keldercompartimenten met tongewelf is het oudste. Het gebouw had een rechthoekig aanzien.

Wendezoele
In de zestiende eeuw is het oostelijke gedeelte gebouwd waar nu de Sociëteit van de Kring Werkgevers Rijssen (KWR) is gevestigd. Tussen de voor- en achterzaal zit nog altijd de grote schouw met binnen in het bevestigingspunt van een wendezoele boven de voormalige vuurplaats. De wendezoele was een rechtopstaande balk (de zuil) waaraan een waterketel boven het vuur kon worden gehangen. Als het water kookte, kon de ketel van het vuur afgewend worden.

Bij de derde bouwfase werd een verbinding aangebracht tussen het westelijke en oostelijk bouwdeel, waardoor de havezate de L-vorm heeft gekregen. Ook werd een derde keldercompartiment gemaakt met daar bovenop een uitbouw met vertrekken. Ook in het nieuwste keldergedeelte zijn authentieke plavuizen uit de zestiende eeuw gebruikt.

In de dan volgende bouwfasen zijn zandstenen schouwen aangebracht, onder andere in de ruimte die nu de Opkamer heet. Ook werd de middenruimte centrale hal met rechts het grote trappenhuis. Hesselink beschouwt de restauratie van de havezate in 1967 als de laatste bouwfase. Daarbij is de uitbouw aan de achterkant boven de kelder weggehaald om er een terras van te maken. Ook de westelijke toilet-aanbouw boven de gracht is verwijderd. Uit onderzoek van het hout van de kapconstructie is gebleken dat de spanten uit 1711 stammen, maar dat in de loop van de tijd verbeteringen zijn aangebracht, steeds met behoud van de bestaande spanten.

Schouw
In de achttiende eeuw was er bij de havezate een siertuin in Franse stijl en een moestuin met een fruitmuur aan de achterkant die nog steeds te zien is. Volgens Gerrit Dannenberg van de Rijssense Musea werpt het onderzoek een bijzonder licht op het gebouw. “Het bevestigt maar eens weer dat we over een waardevol monument beschikken met een rijke historie. Praktisch gezien brengt het ook zaken aan het licht die we niet meer wisten. Bijvoorbeeld de zandstenen schouw in de Opkamer. Daar zit nu hout omheen, maar we gaan onze technische dienst vragen er eens achter te kijken. Als de zandstenen schouw onbeschadigd is, zou het maar zo kunnen we hem zo laten."

Per e-mail of telefoon

Wie het Rijssens Museum wil bezoeken kan reserveren per mail op info@rijssensmuseum.nl of telefonisch 0548 514 261. Geef naam, adres, telefoonnummer en e-mail op. Wie geen gezondheidsklachten heeft is welkom. Meer info op de website rijssensmuseum.nl

Havezate Kroniek

Anja Hesselink schreef een uitgebreid verslag van haar bouwhistorisch onderzoek met veel foto's. Dit verslag staat in de nieuwste Havezate Kroniek.

De Kroniek is te koop in de Rijssense boekhandel en op het Rijssens Museum. De Havezate Kroniek verschijnt vier keer per jaar en is gratis voor donateurs van de Rijssense Musea.

Meer berichten