Het monument op de Joodse begraafplaatsaan de Arend Baanstraat. Het monument werd gerealiseerd door Joodse inwoners van Rijssen.
Het monument op de Joodse begraafplaatsaan de Arend Baanstraat. Het monument werd gerealiseerd door Joodse inwoners van Rijssen. (Foto: )

Stolpersteine in Rijssen: 'Voor de mensen die geen graf hebben'

door de redactie

Ze werden geboren in Rijssen, gingen er naar school, werkten er, hadden er hun synagoge, leefden er hun leven. Tot de Tweede Wereldoorlog kwam. Vanuit Rijssen werd bijna de complete Joodse gemeenschap weggevoerd. Baby's, kinderen van de lagere school, pubers, vaders en moeders werden vermoord in de vernietigingskampen. Maar weinigen overleefden het.

Rijssen - De eind maart opgerichte Stichting Stolpersteine-Rijssen wil de herinnering aan de in de oorlog omgebrachte Rijssenaren levend houden. "Het doel is een kleine gedenksteen aan te brengen ter nagedachtenis aan de Rijssense slachtoffers van het naziregime", legt voorzitter Arnold te Wierik. Namens Rotaryclub Rijssen Regge Regio namen hij en Jenny ter Maat het initiatief voor de oprichting van de Stichting Stolpersteine-Rijssen.

De stichting neemt deel aan het kunstproject Stolpersteine van Gunter Demnig. Demnig brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi's gedeporteerd en vermoord zijn. Deze Stolpersteine (letterlijk 'struikelstenen') herinneren onder andere aan vermoorde Joden, Sinti en Roma en politieke gevangenen. "Voor de mensen die geen graf hebben", benadrukt Aly Spanjar.
De vader en broer van haar overleden man Leo, vader David Spanjar, 43 jaar en de 16-jarige Sallo, werden omgebracht in Wöbbelin in Duitsland. Ook verzetsman Willem Meenks overleed in dat concentratiekamp. Hun namen en hun verhalen terugbrengen naar de buurt waar ze woonden, de geschiedenis van de buurt zichtbaar maken, dat is het doel van de stichting. Naar onder andere de Walstraat, Haarstraat, Elsenerstraat, Wierdensestraat en Rozengaarde.

De steentjes worden gelegd in gemeentegrond. De stichting gaat daarvoor een aanvraag indienen bij de gemeente Rijssen-Holten. "De steentjes worden niet zomaar gelegd. Er wordt, voor zover mogelijk, eerst contact gezocht met familieleden en nabestaanden. De geschiedenis van het slachtoffer moet duidelijk zijn. Er zijn nabestaanden die moeite hebben met het leggen van herdenkingssteentjes voor hun familie. En dat respecteren wij natuurlijk", aldus Te Wierik.

Educatie

Belangrijk naast het levend houden van de herinnering is het vertellen van deze verhalen aan de jeugd. "Samen met alle scholen in Rijssen willen we overleggen hoe dat het beste vorm gegeven kan worden. Bijvoorbeeld door lesbrieven of andere educatieve programma's. Leerlingen van De Salto zijn bijvoorbeeld al jarenlang betrokken bij de herdenking op de Joodse begraafplaats."

Voor het leggen van de steentjes is geld nodig. Een steentje met het messing plaatje met tekst kost 120 euro. Te Wierik: "We doen een beroep op zowel het bedrijfsleven als particulieren. In andere plaatsen is te zien hoe zo'n project aansloeg. Buurtbewoners sponsorden een steentje voor het huis in hun straat, oude vrienden voor een omgebracht vriendje, een arts wilde graag een steen leggen voor een vervolgde arts en ouders van een pasgeboren kindje informeerden of zij misschien een steen konden laten leggen voor een omgebracht kind. Wij hopen dat zoiets ook in Rijssen gebeurt: dat het terugbrengen van de namen naar de plaats waar zij woonden, breed gedragen gaat worden."

Bestuur
Arnold te Wierik, voorzitter
Irma Goossen, secretaris
Ben Wolterink, penningmeester
Eva de Lange
Aly Spanjar
Jan Bakker
Jenny ter Maat

Contact
Arnold te Wierik, 06 46747043
stolpersteine.rijssen@gmail.com

Meer berichten